Küçük Kara Samed

Oyunun Broşür Metni

1939'da İran'ın Tebriz kenti, yoksul İzzet ve eşi Sara'nın yeni doğan bebeğinin çığlığını duyar. Ailenin üçüncü çocuğu olarak doğan, kara kuru, zayıf bebeğin gözleri yıldızlar gibi parlaktır. 1939'un Haziran ayında yeni doğan bu bebeğin attığı çığlık yoksul Çerendap mahallesinden dışarı çıkıp, ağaçlara, kuşlara, dağlara, nehirlere, sonra tüm İran'a, oradan da dünyanın tüm ülkelerine ulaşacaktır. Ama en çok nehirlere, daha çok da Aras'a ulaşmıştır çığlığı. Uyumak için yuvacıklarına giren binlerce balık duymuştur bu sesi ama sadece tıpkı onun gibi küçük, kara bir balık anlamıştır Samed Behrengi'nin doğduğunu.

2. Dünya Savaşı'nın acılarının sürdüğü, düşlerin başka baharlara ertelendiği bir dönemde, yönetimdeki Şah Rıza Pehlevi' nin faşizan baskısına ve yoksulluk illetine aldırış etmeden, gündüzleri çalışıp, geceleri okuyarak öğretmen olur Samed Behrengi. Ülkesinin eğitim sorunlarıyla ilgilenmesinin yanı sıra edebiyata yönelmiştir daha çocuk denecek kadar genç bir yaşta. Çünkü dünya kanlıdır, silah tüccarları zengin olsun diye masum insanlar ölmektedir. Halı tezgâhlarında köledir çocuklar. Oyun bile oynayamadan, okula gidemeden çalışmaya gitmektedir bebekler. Oysaki bunları dayatanlar da çocuk değil miydi bir zamanlar? ... Düşünüyordu küçük kara çocuk. Yanlışlık temelindeydi toplumun ona göre. Eğer çocuk yaşta barışın güzelliği, paylaşmanın tadı öğretilirse, o zaman hiç kan dökülmeyebilirdi gelecekte. Öyleyse temiz öyküler öğrenmeliydi çocuklar. Gökyüzünden düşüp yere çakılsa bile, silkinip kalkabilmeliydi bu öykülerde insanlar. Ölmemeliydi çocuklar. Civcivler iyi olmalıydı örneğin. Ne kadar yoksul da olsa, kel bir güvercinci, bir şahın kızıyla evlenebilmeliydi rahatça. Bir şeftali, bin şeftali olmalıydı paylaşıldıkça. Masum bebek balıkları korumak için, gerekirse ölüme atılacak kadar yürekli olmalıydı aydın küçük kara balıklar. Temelinde barışçı, kavgasız ve masum olmalıydı çocuklara anlatılan öyküler. Yani masallar sadece uyutmak için mi anlatılır çocuklara? Hayır. Masallar aptal bir çocuk safsatası, gereksiz laf kalabalığı ya da "bir varmış, bir

yokmuş" lar değildir sadece.

(BTA l) ve (BTA 2) asistan sınıflarının bu ortak projesiyle, bir saatçik de olsa, sizleri televizyonlarınızın başından alıp 1960'lann İran'ına götürmeyi hedefliyoruz. İran'dan bir fotoğraf çekip, günümüz Türkiye'sinin eğitim, sağlık gibi yaşamsal sorunlarına bir gönderme yapmak istiyoruz. Kalkınmanın en büyük şartının, öz kültürümüzü korumak olduğuna inanıyor ve soruyoruz: "Masallarımıza ya da türkülerimize sahip çıkabilmek için ne yaptık? Yaşadığımız bu it çağında çocuklarımıza nasıl bir eğitim vermeliyiz?" ... Neden Samed Behrengi diye sormayın bize! Bütün oyunu bunun için oynuyoruz: "Neden diye soranların sayısı az olduğundan."

Heyecanlıyız. Samed Behrengi gibi bir ustayı anacak olmanın ağırlığını hissediyoruz. Yükümüz ağır... Ama olsun. Samed Behrengi'yi daha çok çocuk öğrensin istiyoruz.

1968'de, İran gizli servisi SAVAK tarafından, başı taşla ezilerek öldürülmüştür Behrengi. Yaşadığı Tebriz kentinin taş bir köprüsünün altında, iri bir çalıya takılmış cesedini, Aras Irmağı' nın kıyısında çamurla oynayan, yoksul, temiz yüzlü çocuklar bulmuştur. Açık gözleriyle gökyüzüne bakarak ölen bu Acem çocuk, henüz 29 yaşında, ruhunu dünyayı güzelleştirecek olan tüm çocuklara paylaştırıp, düşlerindeki küçük kara balığın yanına gitmiştir.

Tüm "Küçük Kara Samed" grubu adına Yönetmen Yardımcısı; Uğur Uzunel, Hayrettin Filizin tamamlanmamış "İntihar Dosyası'ndan alıntılar kullanılmıştır.

Oyunun Rol Dağılımı

geri

Oyunla İlgili Yapılan Haberler

İzmir Plus Dergisi - Kasım 2004

Milliyet Gazetesi Rehber Eki - 30 Ekim/5 Kasım 2004

geri